Όπως στη Φύση υπάρχει η διαφοροποίηση μεταξύ Υλης που είναι η Βάση γιά κάθε Γένος και απ την άλλη η γεννεσιουργός αιτία, το ποιητικό Αίτιο, η ίδια αναλογία θα πρέπει να υπάρχει και στην ψυχή. Και θα πρέπει να λειτουργεί όπως η Τέχνη στην Υλη, απ” την οποία δημιουργεί τα αντικείμενα της.Έτσι θα πρέπει να υπάρχει και στην Ψυχή και σε σχέση με την Γνώση και το πως γνωρίζει η Ψυχή η ίδια Διαφοροποίηση. Υπάρχει λοιπόν σε αυτήν ένας Νούς που γίνεται τα πάντα και ένας άλλος που ενεργεί όλα, δηλαδη τα φτιάχνει όλα. Αντιστοίχως ο Νούς παθητικός και ο Νούς ποιητικός. Ο D. Ross, επιφανής Αριστοτελικός, συμπεραίνει από αυτήν την Πρόταση ότι- πρώτον, αυτός ο Νους βρίσκεται μέσα στην Ψυχή και δεν είναι χωρισμένος απ” την Ψυχή του ανθρώπινου όντος και δεύτερον, ότι ο ποιητικός Νούς δεν δημιουργεί απ” το Μηδέν, αλλά πρέπει να του έχει δοθει κάτι εκ των προτέρων.Ο Νούς παθητικός γίνεται τα πάντα και ο νούς ποιητικός δημιουργεί τα πάντα, όπως η Τέχνη κάνει απ” το υλικό που της δίνεται το αντικείμενό της. Αν η αναλογία ισχύει, τότε ο ποιητικός Νούς μεταμορφώνει τον παθητικό στο νοητό αντικείμενο. Ολα αυτά βέβαια σε σχέση με την γνώση και το πως γνωρίζει η Ψυχή. Πως γίνεται και γνωρίζουμε ένα νέο αντικείμενο, ρωτάει ο Αριστοτέλης. Πρόκειται βέβαια για την σημαντικότερη ερώτηση της Φιλοσοφίας, που εξακολουθεί να μην έχει απαντηθεί. Φυσικά δεν την απάντησε ούτε και ο ίδιος ο Αριστοτελης, αν και για διαφορετικούς λόγους απ” όλους εμάς τους μεταγενέστερους.

Κατά μια γενική Αρχή του Αριστοτέλη, κάτι που είναι εν δυνάμει μπορεί να γίνει ενεργεία από κάτι που είναι ήδη ενεργεία. Ο ποιητικός Νους που είναι όλα τα νοητά και γνωρίζει πάντα ενεργεία, κάνει τον παθητικό Νου που είναι εν δυνάμει, ενεργεία. Πως γίνεται όλο αυτό? Υπάρχει μέσα στην Ψυχή κάτι που γνωρίζει πάντα και τα πάντα, και το οποίο δεν μας γίνεται συνειδητό γιατί είναι χωρισμένο απ τον παθητικό Νου, που γίνεται τα πάντα. Μόνο σε σπάνιες περιπτώσεις γίνεται μια επικοινωνία μεταξύ τους και έτσι γνωρίζουμε. Σε κάτι τέτοιες στιγμές είναι, που άρεται ο Διαχωρισμός μεταξυ παθητικού και ποιητικού Νου και συνειδητοποιούμε την ταύτιση  και την Ένωση μας με τον Θεό. Ο Αριστοτέλης λέει, ότι σε κάτι τέτοιες στιγμές μπορεί ο άνθρωπος να ενεργεί όπως ο Θεός.

Ο ποιητικός Νους φτιάχνει όπως το φως, σαν έξη, τα χρώματα. Τα χρώματα είναι εν δυνάμει χρώματα, και γίνονται ενεργεία μόνο εξ αιτίας του Φωτός. Το Φως φωτίζει το αντιληπτό Αντικείμενο και έτσι το κάνει από εν δυνάμει, αντιληπτό ενεργεία, και στο όργανο της όρασης, το μάτι, που είναι εν δυνάμει, να δει στα αλήθεια(ενεργεία). Το ίδιο κάνει και ο ποιητικός Νους. Επειδή, όπως είπαμε, είναι όλα τα νοητά, κάνει αυτά να γίνουν ενεργεία νοητά και τον παθητικό Νου, που είναι εν δυνάμει τα πάντα, να γίνει το νοητό αντικείμενο.

Ο ποιητικός Νούς είναι χωρισμένος απ” τον παθητικό και απ” το σώμα, γιαυτό είναι, απαθής και αμιγής. Το ότι είναι χωρισμένος εξηγεί το γεγονός ότι μετά τον Θάνατο μας, ξεχνάμε όλα όσα ξέραμε. Ο Αριστοτέλης το εξηγει αυτό, λέγοντας, ότι αυτό συμβαίνει επειδή ο ποιητικός Νούς δεν επιρεάζεται απο τα γεγονότα της ζωης σε αντίθεση προς τον παθητικό, που έχει την γνώση των εμπειρειών του ανθρώπου, που όμως μετά τον Θάνατο πεθαίνει και το ίδιο.

Απάντησε ο Αριστοτέλης στο ερώτημα του, πως γνωρίζουμε κάτι νέο? Πιστεύω πως όχι. Οταν ρωτάμε πως γνωρίζουμε κάτι νέο, εννοούμε, πως μπορούμε να γνωρίζουμε πάντα κάτι νέο, όποτε το θέλουμε και το χρειαζόμαστε.